نقش رسانه در بلوغ روابط عمومی

رابطه رسانه و روابط عمومی ، رابطه ای دو طرفه و به هم تنیده است و این ارتباط چنان نزدیک است که در ذهن بسیاری از افراد که بطور حرفه ای با مقوله روابط عمومی و رسانه سر و کار ندارند یک این همانی میان آنها تصور می شود. هر چند رسالت و ماموریت رسانه و روابط عمومی این دو را به یکدیگر پیوند داده است اما هم رسانه و هم روابط عمومی انتظارات غیر همسانی از یکدیگر دارند که موجب می شود گاهی یکدیگر را تهدید محسوب کرده و گاهی با نگاه فرصت محور تمایل به بهره برداری بیشتر و بهتری از این رابطه داشته باشند.

در کشور ما رسانه و روابط عمومی هنوز در جایگاه واقعی و متناسب با اهمیت خود قرار نگرفته و نتوانسته اند نقش خود را آنطور که باید ایفا کنند اما فاصله روابط عمومی با استانداردهای آن بسیار بیشتر از رسانه است. در راستای انتقاداتی که به کارکرد روابط عمومی ها در ایران وارد است من همواره اعتقاد داشته ام که باید برای آسیب شناسی روابط عمومی در ایران، آن را از دیدگاه نهادی تحلیل کنیم. از چنین دیدگاهی نهاد روابط عمومی در ایران موجودی ناقص الخلقه بوده و با وجود تمام پیشرفت ها در سالهای اخیر همچنان از همان نقص دوران تولد خود رنجور است. در اینجا منظور تولد «نهاد» روابط عمومی است و نه «رفتار» روابط عمومی، یا به بیان دیگر رفتار ارتباطی میان فردی امر دیگری است که ریشه در ارزش های فرهنگی ملت ما دارد.

البته مشکل مفهومی درباره روابط عمومی منحصر به ایران نیست. در سال 1994 هنگامي كه موسسه روابط عمومي (IPR) در امریکا نتايج پيمايش دلفي خود را منتشر كرد مشخص شد كه از ديد اعضاي موسسه چه آنهايي كه در سطوح دانشگاهي فعال بودند و چه دست اندركاران حرفه روابط عمومي،‌ تعريف عبارت «روابط عمومي» در دومين رده از موضوعات نيازمند به سنجش و ارزيابي در سلسله نياز‌هاي تحقيقاتي روابط عمومي است.[1] قطعاً تحقيقات معتبر و صحيح در ضمن توسعه هر حرفه‌اي آنرا به بلوغ و كمال خواهد رساند،‌ اما اگر تعريف همچنان يك مساله باشد، نظريه‌ها، مدل ها ، تكنيك‌ها و استراتژي‌ها ،‌ مفهوم‌هايي مجرد باقي خواهند ماند. نیاز به تعریف دقیق روابط عمومی در عمل خود را اینگونه نشان می دهد كه بسياري از سازمان ها در هنگام بازسازي روابط عمومي و بخش امور عمومي خود، ‌در نام گذاري از عبارت «روابط عمومي» به عبارت «مديريت ارتباطات» تغییر موضع مي دهند.

اما واقعا عبارت روابط عمومی از کجا پیدا شده است؟ امروزه عموما ادوارد برنايز به عنوان موسس حرفه روابط عمومي شناخته مي شود. در توضيح ريشه عبارت روابط عمومي برنايز گفته است: «وقتي من [پس از جنگ جهانی اول] به ايالات متحده برگشتم تصميم گرفتم كه اگر می توان كلمه پروپاگاندا را براي جنگ بكار برد مطمئنا مي توان آنرا براي صلح نيز استفاده كرد اما پروپاگاندا تبدیل به يك كلمه منفی شده بود چون آلمانها از آن استفاده كرده بودند. بنابراين آنچه من انجام دادم تلاش براي يافتن برخي لغات ديگر بود و اين چنين ما كلمات مشاوره در روابط عمومي را يافتيم.»

روابط عمومي در ايران بطور غير رسمي پس از جنش مشروطيت و تشكيل مجلس و وزارتخانه ها و نهاد‌هاي مدني و در رابطه آنها با مطبوعات آن زمان شكل گرفته و به طور رسمي پس از جنگ جهاني دوم و با شكل گيري شركت نفت ايران و از تغيير نام دفتر انتشارات اين شركت به «روابط عمومي» وارد فضاي جامعه ايران مي شود و اين شركت متخصصان ايراني را براي گذراندن دوره‌هاي روابط عمومي و مطبوعاتي به لندن اعزام و در خلال سالهاي 1343 تا 1345 سمينارهايي درباره روابط عمومي در شركت نفت برگزار مي کند كه زمينه ساز انتشار نخستين كتاب فارسي با عنوان «روابط عمومي» در سال 1354 مي گردد. (علي مير سعيد قاضي / مقاله سيماي روابط عمومي در ايران)

بر اساس یک بررسی، ريشه‌هاي شكل گيري روابط عمومي در ايران را مي توان با سه دوره تاريخي مرتبط دانست :

1-    خرده فرهنگ منبعث از اهداف استعماري انگليس كه در فعاليت‌هاي شركت نفت انگليس متجلي شده بود .

2-    روابط عمومي تشريفات مدار عصر پهلوي

3-    روابط عمومي ارشاد مدار دوران دفاع مقدس ( مهدي محسنيان راد : 1384)

به این ترتیب مشخص است که روابط عمومی در ایران ناقص و نامنظم و بدون مهندسی لازم شکل گرفته و متولد شده است و ایجاد واحدهای روابط عمومی پیش از آنکه بر مبنای فهم و درک از نیاز به نقش ها و کارکردهای آن باشد براساس نوعی تقلید و ترجمه ساختارسازمانی صورت گرفته است و از قضا ضرورتهای ارتباط با مطبوعات به عنوان پدیده ای نوظهور در آن زمان، بعد رسانه ای روابط عمومی را در ایران بیش از دیگر ابعاد آن پر رنگ و برجسته کرده است.

به نظر مي رسد بدليل نامفهوم بودن عبارت «روابط عمومي» كه به مرور زمان به يك واژه و اسم خاص در زبان فارسي تبديل شده است، شناخت درستي از كاركرد‌هاي آن در ميان مردم ما به عنوان اصلي ترين بخشي كه «روابط عمومي» با آنان در ارتباط است، وجود ندارد.

موضوعی که به نظرم توجه و تمرکز در آن می تواند مفید باشد و این فرصت را برای طرح آن مغتنم می شمارم این است که رسانه ایرانی در بلوغ روابط عمومی در کشور ما چه نقشی می تواند ایفا کند؟ و این نقش در ارتباط تنگاتنگ رسانه و روابط عمومی چه تاثیری خواهد داشت؟

در شرایطی که در کشور ما موضوع «اقتصاد رسانه» یکی از گلوگاه های مدیریت رسانه است و بدلیل تنگناهای مالی و اقتصادی بسیاری از رسانه ها از جایگاه متناسب شأن خود فاصله گرفته اند و برای تأمین بخشی از نیازهای خود چشم امید به روابط عمومی های بخش عمومی و دولتی دوخته اند آیا می توان از آنها انتظار داشت که در سوق دادن روابط عمومی به جایگاهی شایسته، نقش مثبتی ایفا کنند؟

از سوی دیگر می دانیم که در بخش خصوصی روابط عمومی به گونه ای بسیار آشکار به حوزه بازاریابی متمایل شده و با بالا گرفتن تب خصوصی سازی در کشور، هر روز بر موج جلب نظر و ارضای تمایلات بازاری افزوده می شود بطوری که کارکردهای روابط عمومی در بخش خصوصی رفته رفته تهی شده و بازاریابی و رضایت مشتری جایگزین آن می شود و در نتیجه رسانه ها نیز در این حوزه بیشتر به دریافت آگهی تشویق و هدایت می شوند.

ارتباط با رسانه ها و مدیریت رسانه ای بخش مهمی از کارکردهای روابط عمومی است اما رسانه نباید از سایر کارکردهای روابط عمومی غافل شود. از آن سو تمرکز بیش از حد بر رسانه ها در میان کارکردهای روابط عمومی که سابقه تاریخی هم دارد ، بعضا باعث انحراف برخی روابط عمومی ها از مسیر اصلی خود شده است بطوری که برخی برای روابط عمومی بدون حوزه ای رسانه ای کارکردی متصور نیستند و همین دیدگاه موجب می شود در کشوری که رسانه ها عموما به محافل قدرت وابسته هستند اگر رسانه به دلایل سیاسی با روابط عمومی همراهی نکرده یا مخالفت کند، روابط عمومی فاقد کارآیی قلمداد شود و یا روابط عمومی و ارگان متبوع آن در پی رسانه سازی و یا تسلط بر رسانه ها برآید.

اگر رسانه فهم صحیح و کاملی از جایگاه و کارکرد روابط عمومی نداشته باشد، نه تنها نقد و کمکی برای اصلاح و پیشرفت روابط عمومی نمی تواند انجام دهد بلکه خودش به یک عامل تقویت کننده وضع نامطلوب کنونی تبدیل می شود.

اگر رسانه های عمومی در جایگاه ناظر بر روابط عمومی قرار گیرند و نه تنها در حوزه مستقیم مربوط به کارکرد خود – یعنی کسب اخبار و اطلاع رسانی از حوزه عملکردی دستگاه متبوع روابط عمومی- بلکه در همه حوزه های کارکردی روابط عمومی، چه در حوزه کارکردهای درون سازمانی و چه کارکردهای برون سازمانی آن را رصد کنند، می توانند با بازتاب دادن نقدهای ذینفعان روابط عمومی به ضعف های کارکردی آنها، نقش موثری در اصلاح و پیشرفت روابط عمومی ایرانی ایفا کنند به شرطی که در این حوزه بدون نگرانی و واهمه از حذف برخی منافع کوتاه مدت خود عمل نمایند.

اگر رسانه های تخصصی در حوزه روابط عمومی چه از لحاظ محتوا و چه از لحاظ قدرت جلب مخاطب تقویت شوند می توانند به ارتقای سطح دانش فعالان عرصه روابط عمومی و ترویج مدلهای فراگیر و نیز روشها و تکنیک های جدید این حوزه کمک شایانی نمایند و به بلوغ روابط عمومی در ایران کمک کنند.

البته تنها رسانه در بلوغ روابط عمومی نقش ندارد و بیش و پیش از هر عاملی، فعالان حوزه روابط عمومی باید با ایجاد دغدغه تغییر و پیشرفت در محیط داخلی خود و نیز دغدغه سازی برای حوزه ذینفعان روابط عمومی به این مهم بپردازند و البته رسانه هم می تواند نقش مکمل خوبی را برای آنها ایفا کند.

[1].

Sandra Oliver-Public Relations Strategy- 2nd editionLondon; Philadelphia: Kogan Page, 2007 – 1st edition 2001

 


 

منتشر شده در دهمین شماره ماهنامه علمی تخصصی مدیریت رسانه

ضرورت رعایت قوانین داخلی ایران در مذاکرات هسته ای

نخستین دور مذاکرات کارشناسی ایران و 1+5 پس از بیانیه لوزان امروز در وین و در سطح معاونان و کارشناسان در حالی آغاز می شود که قرار است در این مرحله پس از تفاهمی که در لوزان در خصوص راه حل ها بدست آمده، نگارش متن نهایی آغاز شود. این مرحله قطعا مهمترین، سخت ترین و حساس ترین مرحله مذاکرات در 18 ماه گذشته است چه آنکه تمام آنچه در مراحل قبلی مورد بحث و تفاهم بوده است اکنون باید روی کاغذ بیاید و به عبارت دیگر باید مفاهیم کلی مورد توافق به دستورالعمل و عبارتهای شفاف و عملیاتی و غیر قابل تأویل و تفسیر تبدیل شود.
حساسیت این مرحله از مذاکرات برای امریکا به عنوان مهمترین طرف ایران در آوردگاه مذاکرات قطعا بیش از دیگر اعضای 1+5 است و نیاز شدید امریکا برای دست یابی به توافق و اثبات اثربخش بودن راهبرد اتخاذ شده از سوی اوباما سبب شده است که امریکایی ها از همه ابزارهای خود برای رسیدن به هدف و تحت فشار قراردادن تیم ایرانی استفاده کنند و مصوبه اخیر کمیته روابط خارجی سنای آمریکا و همچنین تکرار تهدید نخ نما شده « روی میز بودن گزینه نظامی » توسط مقامات ایالات متحده، نیز در همین راستا بود .
در این مرحله از یک سو تیم مذاکره کننده کشورمان نیاز به اعتماد به نفس و پشتیبانی فراگیر داخلی دارد و از سوی دیگر باید دقت خود را در مذاکرات مضاعف نماید تا خدعه ها و نیرنگ های دشمن ناکام بماند. یکی از نکات مهمی که باید مورد توجه تیم مذاکره کننده باشد، موضوع اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی پیش از ارائه لایحه آن از سوی دولت به مجلس است. هر چند تاکنون گزاره برگ مذاکرات لوزان از سوی طرف ایرانی منتشر نشده است اما بنا به گفته آقایان ظریف و عراقچی این بند یکی از موارد مورد تفاهم در لوزان بوده است که در سال 1382 در توافق سعدآباد که به امضای آقای روحانی مذاکره کننده ارشد ایران در آن زمان رسید نیز وجود داشت و به دلیل پیمان شکنی سه کشور اروپایی و عملی نکردن تعهداتشان، جمهوری اسلامی ایران پس از مدتی اجرای آنرا متوقف کرد. اما مجلس شورای اسلامی در آذر 1384 با تصویب قانون «الزام دولت به تعلیق اقدامات داوطلبانه در صورت ارجاع و یا گزارش پرونده هسته ای به شورای امنیت» و سپس در مرداد 1389 با تصویب قانون «صیانت از دستاوردهای صلح آمیز هسته ای جمهوری اسلامی ایران» کمک شایانی به دولت برای ایستادگی در برابر زیاده خواهی های طرف غربی کرد و راه را برای پذیرش و اجرای داوطلبانه و خارج از تعهد پروتکل الحاقی و یا هر نوع نظارت فوق العاده ای مسدود کرد.
بر اساس ماده واحده قانون «الزام دولت به تعلیق اقدامات داوطلبانه در صورت ارجاع و یا گزارش پرونده هسته ای به شورای امنیت» دولت موظف است در صورت هرگونه ارجاع یا گزارش در مورد پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت کلیه همکاریهای داوطلبانه خود را با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تعلیق درآورد. همچنین ماده 4 قانون «صیانت از دستاوردهای صلح آمیز هسته ای جمهوری اسلامی ایران» دولت را مکلف کرده است « صرفاً در چارچوب «توافقنامه پادمان» معاهده منع گسترش سلاح های هسته ای با آژانس بین المللی انرژی اتمی همکاری نماید. اجابت درخواست های فراتر از «توافقنامه پادمان» توسط دولت ممنوع است.»
بنابراین اصولا تیم مذاکره کننده ایران اختیار پذیرش یا اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی ولو پیش از تصویب آن در مجلس را نداشته است. ممکن است مذاکره کنندگان بگویند که آنچه در لوزان مورد تفاهم واقع شده این بوده که در صورت تعهد طرف غربی به اجرای توافق، دولت ایران نیز لایحه پذیرش پروتکل الحاقی را به مجلس شورای اسلامی ارائه خواهد کرد، زیرا اگر توافق حاصل و سپس اجرایی شود لازم نیست رویکردی که در گذشته توسط مجلس به قانون تبدیل شده، ادامه یابد. اما اشکال کار آنجاست که بر اساس قانونی که هم اکنون در کشور ما در حال اجراست هر گونه اجابت درخواست های فراتر از «توافقنامه پادمان» توسط دولت ممنوع است در حالی که مذاکره کنندگان به طرف مقابل وعده داده اند تا طی مراحل بررسی پروتکل الحاقی در مجلس ، دولت آنرا به طور داوطلبانه اجرایی خواهد کرد و این همان نکته ای است که پس از بیانیه لوزان ، باراک اوباما و مقامات امریکایی با عنوان اعمال شدیدترین نظارتهای بی سابقه بر ایران پس از انعقاد تواافق بر آن تاکید کرده اند.
نکته مهم دیگری که باید از آن اجتناب کرد ایجاد بستری در توافق احتمالی برای سوق دادن درگیری میان مجلس و دولت جمهوری اسلامی ایران پس از انعقاد توافق است. اگر این بند به همین شکلی که در لوزان مورد تفاهم بوده در توافقنامه نهایی گنجانده شود، طرف غربی توانسته است به نحوی توپ اجرایی نشدن گام به گام توافق نهایی را به زمین ایران بیندازد، چرا که اگر مجلس به هر دلیلی حاضر به لغو دو قانون قبلی خود و یا پذیرش پروتکل الحاقی نشود، آنگاه طرف مقابل می تواند با متهم کردن ایران به اجرایی نکردن توافق، اجرای آن را ناکام گذاشته و جمهوری اسلامی ایران را به عهد شکنی متهم کند.
در حالی که امریکا در توافق ژنو متعهد شده بود که مانع دخالت کنگره در توافق نهایی شود اما کاخ سفید با اعلام موافقت خود با طرح اخیر کمیته روابط خارجی سنا نشان داد که طرف امریکا حاضر به پذیرش تنش میان دولت و کنگره نیست و امیدواریم تیم مذاکره کننده کشورمان نیز با رعایت احترام قوانین داخلی ایران در مذاکرات هسته ای نسبت به حفظ یکپارچگی قوا ملتزم بوده و با دقت و هوشیاری بیش از پیش و دلگرمی به حمایت همه جانبه مردم و جناح های سیاسی داخل کشور در حفظ و حراست از منافع ملی و عزت جمهوری اسلامی ایران موفق باشند.

منتشر شده در صفحه 2 روزنامه جام جم 94/2/2

http://www.jamejamonline.ir/newspreview/1914886984712893196

 

ماجرای مصاحبه جنجالی با ابراهیم صراف نماینده سابق مرند

(این مصاحبه در فروردین ۱۳۸۴ ضبط شده است)

یوتیوب

 

آپارات

 

پی نوشت :

۱- بدلیل برخی سوء تفاهم ها چند بار قصد داشتم توضیحی درباره پیش زمینه این مصاحبه بنویسم اما به نظرم اگر کسی اهل دقت باشد توضیحات لازم در ابتدای ویدئو داده شده است، بد نیست دوستان به آن مقدمه توجه کنند.

۲- اگر بعد از دقت در آن توضیحات باز هم مساله ای بود به توضیحاتی که در پاسخ به یکی از نظرات در زیر همین پست نوشته ام توجه فرمایید.

سپر بلای دشمن

در ناکجاآباد، سرمایه دار قَدَری بود که چندین شرکت و فروشگاههای زنجیره ای مختلف داشت. چون پول داشت، تکنولوژی و نیروی انسانی متخصص را هم در اختیار داشت و خلاصه کلام قلدر و سرکرده صنف خودش بود.

یکی از فروشگاههایش مدتها بود که بدلیل رعایت نکردن ضوابط، در ناکجاآباد درش تخته شده بود، هر کسی هم از این فروشگاه جنس میخواست باید یواشکی و زیرزمینی می رفت سراغش.

ادامه‌ی خواندن

جهاندیده در گفت‌وگو با فارس: مقاومت در برابر تحریم‌ها عامل برتری ایران در نشست بغداد است

خبرگزاری فارس: یک کارشناس مسائل سیاسی گفت: مقاومت ایران در برابر تحریم‌ها، فشارهای غرب و حمایت مردم از مواضع هسته‌ای جمهوری اسلامی مهمترین برگ‌های برنده ایران در نشست بغداد خواهد بود. ادامه‌ی خواندن

«کذب محض» کذب محض است!

استفاده نادرست از برخی واژه ها در محدوده خاصی از زمان، هر چند که ممکن است در معنی آن تغییری ایجاد نکند اما در تلقی مردم آن دوره نسبت به آن کلمه می تواند آنچنان تاثیر بگذارد که آنان معنی کاملا خلاف واژه از آن درک کنند. ادامه‌ی خواندن

تریبون مستضعفین-جوان‌هایی که کاندیدا شدند

در میان این افراد سید مجید حسینی نزدیکان به شهردار تهران، احسان جهاندیده قائم مقام معاون تشریفات دفتر رئیس جمهور، جلیل محبی عضو شورای مرکزی جمعیت ایثارگران، مهرداد بذرپاش مدیر مسئول روزنامه وطن امروز و حنیف حسین ستاریان مدیر سایت‌های تعطیل ِ همت‌آنلاین و باکری‌آنلاین به چشم می‌خورد. ادامه‌ی خواندن

حزنی علیک الطویل !


قریب به 1400 سال از قیام مختار می گذرد و امروز که به سرنوشت و کارهای او که برای ما به زمان ماضی بعید تبدیل شده می نگریم برای ما هزاران هزار افسوس و داغ حسرتی بر دل است که اگر برخی اشتباهات او و یارانش نبود امروز چه و چه شده بود و سرنوشت تاریخ عوض
این حس نه فقط درباره مختار بلکه درباره همه بازیگران تاریخ بخصوص آنها که صاحب اراده و اثری بوده اند برقرار است اما آنها که خود در زمان مضارع استمراری همان وقایع می زیسته اند چنین حسی که نداشتند هیچ، بلکه فکر می کردند کار درستی انجام می دهند.
به آن روزی می نگرم و در ذهن تصویرش می کنم که داغی که بر دل آیندگان از اعمال نادرست ما می نشیند چقدر حرارتش جگرسوز خواهد بود؟!
مختار دل اهل بیت را خنک کرد با انتقامی که از قتله کربلا گرفت و البته فرصتهایی در ضمن قیامش با ندانم کاری یارانش از بین رفت که اگر قدر دانسته می شد شاید وضع شیعه را الی الابد تغییر می داد.
این روزها فرصتهایی از دست می رود یکی پس از دیگری و حسرتهایی متولد می شود که سر بر ثریا خواهد سایید در سالهای آتی!
حزنی علیک الطویل!


 

رابطه ولی و امت؛ با واسطه یا مستقیم؟

برخی تحلیل گران از کنار هم قرار دادن سخنان اخیر رییس جمهور محترم در مصاحبه تلویزیونی وجلسه هیات دولت پس از خانه نشینی ده روزه به این نتیجه رسیده اند  که آقای  احمدی نژاد در خصوص رابطه میان جایگاه رییس جمهور و رهبری در نظام جمهوری اسلامی نظریه جدیدی مطرح کرده است. ادامه‌ی خواندن